Hoe de roodkoningskrab Kirkenes binnenliep

Een krab uit de Grote Oceaan in Arctisch Noorwegen

De roodkoningskrab, Paralithodes camtschaticus, hoort niet thuis in Noorwegen. Zijn thuis is het noorden van de Grote Oceaan, langs de kusten van Kamtsjatka tot Alaska, waar al lang op zijn poten wordt gevist.

Toch is de krab in een kooi onder een pier in Kirkenes precies die soort uit de Grote Oceaan. Hij bereikte de fjorden van Oost-Finnmark door een bewust menselijk plan, niet door over een oceaan te drijven.

Uitgezet bij Moermansk in de jaren 60

In de jaren 60 zetten Sovjetwetenschappers roodkoningskrabben uit in de omgeving van Moermansk, aan de kust van de Barentszzee ten oosten van de Noorse grens. Het doel was een nieuwe, waardevolle visserij in wateren waar deze krabben nooit hadden geleefd.

De krabben sloegen aan en vermenigvuldigden zich. In de decennia daarna trokken ze westwaarts langs de kust, en Noorse vissers begonnen ze voor Oost-Finnmark in hun netten te vinden.

Kirkenes ligt een paar kilometer van de Russische grens, aan de Bøkfjord, een arm van de Varangerfjord. Daarmee lag de stad precies op de route van de trage tocht van de krab naar het westen, en zo werd een Sovjetproject een Noors diner.

Waarom biologen zich zorgen maken

De roodkoningskrab eet bijna alles wat hij op de zeebodem vindt. In het koude water van de Barentszzee is hij uitgegroeid tot een grote populatie, en weinig inheemse dieren kunnen een volwassen exemplaar aan.

Dat is het schoolvoorbeeld van een invasieve soort. Onderzoekers maken zich zorgen over wat al dat eten doet met het leven op de zeebodem, en die zorg bepaalt hoe Noorwegen met het dier omgaat.

De safari zit dus op een bijzondere plek. Je helpt een dier te oogsten waarvan biologen er liever minder zien, en als je je ongemakkelijk voelt bij het eten van iets dat je net uit het water zag komen, helpt die achtergrond misschien.

Twee soorten regels voor één krab

Noorwegen beheert de koningskrab grofweg op twee manieren, afhankelijk van waar hij leeft. In het oosten, rond de Varangerfjord, behandelt een gereguleerde visserij met quota de krab als een bron die je wilt behouden.

Verder naar het westen draait de aanpak om. Daar is vissen grotendeels vrij, met als doel de verspreiding langs de Noorse kust af te remmen. De details veranderen af en toe, dus lees dit als het grote plaatje en niet als regelboek.

Voor een bezoeker is het praktische gevolg eenvoudig. De safari in Kirkenes vaart in de beheerde oostelijke wateren, en de organisator, Snow Resort Kirkenes, zet vóór elke tocht zijn kooien uit in de fjord.

Tien poten en één grotere schaar

Als de gids een krab omhooghoudt, kun je de delen zelf tellen. Er zijn zes lange looppoten en twee scharen, en de ene schaar is duidelijk groter dan de andere.

Een klein extra paar poten zit meestal weggestopt onder de achterkant van het schild. Daarom geven boeken de koningskrab tien poten, terwijl je er meestal acht ziet.

Grote exemplaren kunnen ruim een meter meten van pootpunt tot pootpunt en tot ongeveer 10 kg wegen. De meeste krabben in een kooi zijn kleiner, en geen gids kan je een reus beloven.

Het schild is dik en zit vol stekels. De wanten uit de uitrusting van de organisator helpen als je er een vasthoudt voor een foto, en die foto zit bij allebei de tochten.

Van plaag tot restaurantbord

Het pootvlees van de koningskrab is zoet en stevig en brengt wereldwijd hoge prijzen op. Zo werd de krab een exportproduct voor vissers in Oost-Finnmark en later een reden voor reizigers om naar het noorden te komen.

Het toerisme gaf hetzelfde dier een tweede bestemming. In plaats van krabpoten te bestellen in een restaurant, vaar of rijd je naar de kooien en kijk je hoe ze bovenkomen. De krab wordt daarna op Noord-Noorse wijze bereid en opgegeten.

Onze gids over de krabmaaltijd en hoeveel je ervan krijgt vertelt wat er op je bord komt en hoe de poten worden geserveerd.

Er een tegenkomen op safari

In de zomer ontmoet je de krab op het dek van een RIB, als de kooien uit diep water omhoogkomen. De RIB-safari in de zomer vanaf ~€ 252 stopt ook bij lokale vissersboten, waar de gids de koningskrabvisserij naast de traditionele visserij uitlegt.

In de winter komen de kooien omhoog door een gat in het fjordijs. De ijssafari in de winter vanaf ~€ 334 bereikt ze met een slee achter een sneeuwscooter, en de gids vertelt op het ijs over de biologie en de geschiedenis van de krab.

Hoe dan ook gaat elke krab die je ophaalt de pan in. Verwacht een vistocht die eindigt met een maaltijd, geen natuurexcursie.

Onze RIB-tocht van pier tot bord en de ijstocht met zijn sleerit laten zien hoe elke dag verloopt. Twijfel je nog? De vergelijking boot of ijs zet ze naast elkaar, en onze gids over de beste periode vertelt wanneer elke tocht vertrekt.